ajet top

Hasan ibn Ammar eš-Šurunbulali el-Vefai el-Ezheri i njegov Nuru-l-idah

  • Kategorija: Fikh

azhar2

Koliko je tačno djela Šurunbulali napisao teško je utvrditi, pogotovo ako uzmemo u obzir činjenicu da dobar dio bogate pisane zaostavštine muslimanskih intelektualaca nije još ni indeksiran ni digitaliziran, a kamoli štampan. Stoga ne treba da čudi da, kako procesi indeksiranja i digitaliziranja knjiške građe biblioteka i arhiva širom muslimanskog svijeta napreduju, tako i raste nama poznati dio Šurunbulalijevog opusa. Dalje, vrlo je moguće da su neka Šurunbulalijeva djela zauvijek izgubljena, jer je veliki dio muslimanske pisane baštine uništen u katastrofama, poglavito ratovima i požarima, tokom burne povijesti. Kao najsvežije primjere zatiranja muslimanskog knjiškog blaga dovoljno je navesti ciljano uništavanje Nacionalne biblioteke BiH u Vijećnici i Orijentalnog instituta u Sarajevu 1992. godine, nedjela Vojske Republike Srpske (VRS), te uništavanje sirijskih i iračkih biblioteka (posebice biblioteka u Mosulu), koje još uvijek sistematski sprovodi tzv. Islamska država Iraka i Šama (IDIŠ).

  Sve u svemu, dosada je utvrđeno da je Šurunbulali napisao 134 djela. Od toga na poslanice (traktate) otpada njih 127, dok preostalih 7 djela su obimnija djela u 9 svezaka. Radi se o sljedećim većim djelima:

- Nur el-idah ve nedžat el-ervah (Svjetlo tumačenja i spas duša), hanefijsko pravno djelo koje obrađuje taharet, namaz i post, a to je upravo ovo djelo koje je pred nama. Djelo je pisano 1032. godine po Hidžri (1622/3. godine) i kompletirano u petak 14. džumade-l-ula iste te godine (15. mart 1623. godine).

- Imdad el-Fettah šerh Nur el-idah ve nedžat el-ervah (Pomoć Pobjednika - komentar Svjetla tumačenja i spasa duše), dvotomni komentar na spomenuto djelo Nuru-l-idah koji dodatno obrađuje i zekat i hadždž. Komentar je sastavljan od petka sredinom rebiu-l-evvela 1045. godine po Hidžri (27. avgust 1645. godine) do zadnjeg dana redžeba iste te godine (8. januar 1645. godine). Autor je završio sa načistim prepisivanjem komentara u četvrtak 12. rebiu-l-evvela 1046. godine po Hidžri (13. avgust 1636. godine).

- Meraki el-felah (Stepenice uspjeha), sažetak komentara Imdad el-Fettah. Sažetak je pisan od kraja džumade-l-ahira do početka redžeba 1054. godine po Hidžri (septembar 1644. godine)

- Tejsir el-mekasid min ikd el-feraid šerh Kajd eš-šeraid ve nazm el-feraid (Šerh Menzume Ibn Vehban), dvotomni komentar poučne (didaktičke) poeme Ibn Vehbana (?-1367) koja obrađuje hanefijska fikhska pitanja.

- Meraki es-seadat fi ilmij et-tevhid ve el-ibadat, autorsko djelo iz maturidijskog akaida.

- Gunje zevi el-ahkam fi bugjedurer el-hukkam Šerh Durer el-hukkam, glosa na komentar iz hanefijskog fikha Durer el-hukkam, autora Mulla Husreva (?-1480), koji komentariše djelo Gurer el-ahkam, istog autora.

- Hašije ala El-Ešbah ve en-nezair, glosa na djelo iz oblasti hanefijskih pravnih pravila El-Ešbah ve en-nezair, autora Ibn Nudžejma (?-1562).

  Većina od 127 Šurunbulalijevih poslanica je iz oblasti hanefijskog fikha, dok manji broj poslanica spada u domen akaida i tesavvufa.

Od 127 poslanica njih 62 iz hanefijskog fikha su sabrane u zbirku (kodeks) Et-Tahkikat el-kudsijje ve en-nefehat er-rahmanijje el-husnijje fi mezheb es-sade el-hanefijje (Svete valorizacije i ubave inspiracije Milostivog prema mezhebu gospode hanefija).

  Nažalost, samo je 15-ak Šurunbulalijevih djela štampano. Ostala djela se nalaze u rukopisu. Inače, rukopisi Šurunbulalijevih djela se čuvaju pohranjeni u sljedećim bibliotekama i arhivama: Azharova biblioteka u Kairu, Nacionalna biblioteka u Kairu, Aleksandrijska biblioteka u Aleksandriji, Biblioteka Ebu-l-Abbasa el-Mursija u Aleksandriji, Biblioteka Univerziteta Kralj Saud u Rijadu, Centar Kralja Fejsala za islamska istraživanja i studije u Rijadu, Biblioteka Mahmudijja u Medini, Biblioteka Arif Hikmet u Medini, Biblioteka Univerziteta Ummu-l-Kura u Mekki, Biblioteka Mekkanskog Harema u Mekki, Biblioteka Abdullah ibn el-Abbas u Taifu, Centralna biblioteka u Džeddi, Univerzitetka biblioteka u Kuvajtu, Nacionalna biblioteka u Damasku, Biblioteka Zahirija u Damasku, Vakufska biblioteka u Halepu, Univerzitetska biblioteka u Amanu, Katarska biblioteka u Dohi, Nacionalna biblioteka u Alžiru, Nacionalna biblioteka u Tunisu, Centralna vakufska biblioteka u Sulejmaniji u Iraku, Biblioteka Sulejmanija u Istanbulu, Biblioteka Top Kapija u Istanbulu, Biblioteka Jeni džamije u Istanbulu, Narodna regionalna bibiloteka u Kutahiji (Kütahya), Narodna općinska biblioteka Tavšanlije Zejtinoglua (Tavşanlı Zeytinoğlu) u Kutahiji,  Državna biblioteka u Berlinu, Univerzitetska biblioteka u Leidenu (Lajdenu), Biblioteka Univerziteta Yale (Jel) u New Havenu (Nju Hevenu), Biblioteka Univerziteta Princeton (Prinstonu) u Princetonu, Biblioteka Chester Beatty (Čester Biti) u Dublinu (Dablinu), Centralna biblioteka u Tirani, Gazi Husrev-begova biblioteka u Sarajevu, Bošnjački institut u Sarajevu, Arhiv Hercegovine u Mostaru, Britanski muzej u Londonu, Nacionalna biblioteka u Parizu, Javna orijentalna biblioteka Huda Bahš u Patni u Indiji, Centralna državna biblioteka u Hajderabadu u Indiji, Biblioteka Raza u Rampuru u Indiji itd.

  Nuru-l-idah, djelo poznato na našim prostorima i kao Nuru-l-izah, bilo je popularno i čitano hanefijsko djelo u bosanskim krajevima.

  Djelo je bio nezaobilazno štivo za početni nivo izučavanja hanefijske pravne nauke (fikha). Tako je obrađivano u nižim razredima u bosanskim medresama na časovima fikha. Na osnovu sačuvanih domaćih rukopisa djela u Gazi Husrev-begovoj biblioteci, Bošnjačkom institutu i Arhivu Hercegovine, možemo sa sigurnoću utvrditi da je Nuru-l-idah korišten u medresama u sljedećim gradovima: Sarajevo, Mostar, Janja, Počitelj itd. Nuru-l-idah je bio dio nastavnog plana i programa bosanskih medresa od kraja XVII stoljeća do početka XX stoljeća, kada se Nuru-l-idah, kao i druga tradicionalna djela na arapskom i turskoj jeziku, povlači iz nastavnog kurikuluma.

  Rukopisi djela su bili takođe jedno od naslova koje je krasilo police hiljada privatnih bosanskih biblioteka (primjera radi sam Mostar je imao više od 150 biblioteka). Tako je Mustafa Faladžić, sin Alijin, unuk Mustafin, stanovnik mostarske Ćurči Ahmedove mahale, koji je preminuo 1286. godine po Hidžri (1869/70. godine), iza sebe ostavio vrijednu biblioteku u kojoj je, između ostalog, bio i Nuru-l-idah. (Sidžil mostarskog kadije, V-58, L.173 a; Hivzija Hasandedić, Muslimanske privatne biblioteke na orijentalnim jezicima u Mostaru, Anali Gazi Husrev-begove biblioteke u Sarajevu, 15-16/1990, str. 256.) .

  Na osnovu sačuvanih rukopisa, koji su pohranjeni u Gazi Husrev-begovoj biblioteci, Bošnjačkom institutu i Arhivu Hercegovine, pouzdano znamo da je Nuru-l-idah, bio naslov koji je bio dio privatnih biblioteka u sljedećim gradovima: Mostar, Sarajevo, Stolac, Blagaj, Počitelj, Prusac, Travnik, Užice, Janja, Nikšić itd.

  Koliko je Nuru-l-idah bio cijenjen i popularan na našim prostorima, dovoljno govori činjenica da je upravo Nuru-l-idah poslužio kao glavni izvor za Fikhu-l-ibadat, prvi kompletni vjerski udžbenik iz oblasti ibadeta (obredoslovlja) na narodnom jeziku, tj. bosanskom jeziku. Štaviše, čitalac Fikhu-l-ibadata stiče dojam kao da su cijela poglavlja Nuru-l-idaha samo prevedena na bosanski jezik. Pisac udžbenika Fikhu-l-ibadat je Muhamed Seid Serdarević (1882-1918), muderis Sultan Ahmedove medrese u Zenici. Udžbenik je izdao reisu-l-ulema Džemaluin ef. Čaušević 1918. godine u Sarajevu. Udžbenik je za vrlo kratko vrijeme doživio tri izdanja. Fikhu-l-ibadat je punih 50 godina služio kao najobimniji i najmjerodavniji izvor fikhskih propisa na našem jeziku iz oblasti obredoslovlja - namaza, posta, zekata i haždža. Zanimljivo je da je upravo Fikhu-l-ibadat, koji se umnogome naslanja na Šurunbulalijev Nuru-l-idah, popunio prazninu u obrazovnom sistemu koja se pojavila kada je Nuru-l-idah, zajedno sa drugim tradicionalnim djelima na arapskom i turskom jeziku, povučen iz nastavnog procesa.

  Izučavanje Nuru-l-idaha, kako je već nagovješteno, naglo je splasnulo na našim prostorima nakon Prvog svjetskog rata. Još lošije su prošla ostala Šurunbulalijeva djela. Štaviše, ne nalazimo ni na neki spomen Šurunbulalija i njegovih djela u modernoj literaturi, a posebnih radova na temu Šurunbulalijeve biografije ili njegovih djela nema. Izuzetak su jedino radovi i katalozi koji obrađuju građu starih bosanskih orijentalnih biblioteka i pohranu modernih orijentalnih biblioteka, budući da Šurunbulalijeva djela zauzimaju značajno mjesto i u jednim i u drugim. 33 rukopisa Nuru-l-idaha i drugih Šurunbulalijevih djela su se sačuvala na našim prostorima i danas se nalaze u Gazi Husrev-begovoj biblioteci, Bošnjačkom institutu i Arhivu Hercegovine.

  Na kraju, treba spomenuti da se izučavanje Šurunbulalijevog života i djela nakon stotinjak godina pomjerilo sa mrtve tačke 2015. godine. Naime, od kraja oktobra 2015. godine Jusuf-ef. Džafić je pokrenuo višegodišnji projekat sedmičnih predavanja iz hanefijskog fikha u Mostaru. Prva predavanja iz oblasti tahareta, namaza i posta objašnjava tumačeći upravo Nuru-l-idah. O dotičnim predavanjima Jusuf Džafić je pisao na internet portalima. (Vidi: Jusuf Džafić, Sedmična predavanja iz hanefijskog fikha u Studentskom hotelu Mostar, www.akos.ba/izdvojeno/sedmicna-predavanja-iz-hanefijskog-fikha-u-studentskom-hotelu-mostar, 8:11, 13.3.2016). Jusuf Džafić će u dogledno vrijeme objaviti i neke dijelove svoga prijevoda Nuru-l-idaha sa kratkim komentarom na stranici www.mudrost.ba.

                13.3.2016., Mostar – Jusuf Džafić

  1. Akaid
  2. Fikh
  3. Društvo i kultura
  4. Pitanja i odgovori
  5. Duhovni odgoj
Mjesto filozofije u islamu

Mjesto filozofije u islamu

03.02.2017.

Koje mjesto zauzima filozofija u islamu? Do kojih granica može doprijeti razum kao osnovno sredstvo spoznaje u filozofiji?...

Kako je iskrivljeno učenje Imama Ahmeda

Kako je iskrivljeno učenje Imama Ahmeda

03.01.2017.

Imam Ibnul-Dževzi (preselio 597. po hidžri) je jedan od istaknutih alima hanbelijskog mezheba koji je iza sebe ostavio...

Kuda vodi pogrešno tumačenje (Tahavijeve) akide

Kuda vodi pogrešno tumačenje (Tahavijeve) akide

29.03.2016.

Uzvišenom Allahu se ne pripisuju mjesto, vrijeme i svojstva stvorenja Govoreći o vjerovanju sljedbenika Sunneta  (ehlu-s-sunne ve-l-džema'a), Imam Ebu...

Sur i čišćenje bunareva

Sur i čišćenje bunareva

05.10.2016.

  NURU-L-IDAH 2. DIO Autor: Hasan ibn Ammar eš-ŠurunbulaliUvod, prijevod i komentar: Jusuf Džafić 1.2. Poglavlje o suru U slučaju da malu...

Propisi o vodama

Propisi o vodama

11.08.2016.

NURU-L-IDAH_1. DIO-Vode Autor: Hasan ibn Ammar eš-Šurunbulali Prijevod i komentar: Jusuf Džafić   Knjiga I Čistoća (Taharet) 1.1. Poglavlje o vodama Vode kojima...

Hasan ibn Ammar eš-Šurunbulali el-Vefai el-Ezheri i njegov Nuru-l-idah

Hasan ibn Ammar eš-Šurunbulali el-Vefai el-Ezheri i njegov Nuru-l-idah

28.03.2016.

Koliko je tačno djela Šurunbulali napisao teško je utvrditi, pogotovo ako uzmemo u obzir činjenicu da dobar dio...

Šehidi Bedra

Šehidi Bedra

12.06.2017.

U bici na Bedru muslimani su imali četrnaest šehida, šest muhadžira i osam ensarija. Njihova imena su: 'Ubejde bin...

Aldin Šahbazović osvojio prvo mjesto na 22. Evropskom takmičenju učača Kur'ana

Aldin Šahbazović osvojio prvo mjesto na 22. Evropskom takmičenju…

26.10.2015.

Mešihat Islamske zajednice u Hrvatskoj, Medžlis Islamske zajednice Zagreb, Svjetska organizacija za hifz iz Džidde (Saudijska Arabija) i...

BOSNA I BOŠNJACI U DJELIMA DOBRICE ĆOSIĆA (1.dio)

BOSNA I BOŠNJACI U DJELIMA DOBRICE ĆOSIĆA (1.dio)

14.10.2015.

U posljednjoj deceniji XX. stoljeća, državna zajednica Socijalistička Fedarativna Republika Jugoslavija se ratom i stradanjima raspala, a njene...

Potiranje vrata prilikom uzimanja abdesta

20.09.2015.

Pitanje: halalite na zahmetu, jedan moj jaran mi je poslao ovaj video i govori da je strogo zabranjeno potiranje vrata prilikom uzimanja abdesta. Ja izbezumljen, ne znam šta da kažem, prvi put čujem ovakvo nešto, subhanallah https://www.youtube.com/watch?v=dmItnbsdU1s&app=desktop Odgovor: Prema stavu većine hanefijskih učenjaka, Imama El-Gazalija od šafijskih...

Pismo Imama El-Gazalija Velikom veziru Dijaul-mulku

Pismo Imama El-Gazalija Velikom veziru Dijaul-mulku

28.06.2017.

Kada je bio na vrhuncu  slave i popularnosti kao jedan od najvećih učenjaka na akademiji Nizamijji u Bagdadu...

Istinska nada je ona koju prati djelo

Istinska nada je ona koju prati djelo

09.06.2017.

Svaka zahvala i hvala pripada Uzvišenom Allahu. Samo Njemu robujemo i od Njega pomoć tražimo. Njega molimo da...

Jedna kapljica u okeanu

Jedna kapljica u okeanu

18.02.2017.

Niko ne može bolje razumjeti umjetničko djelo i znati njegove tanahnosti i tajanstvenosti koje su utkane u njegovu...

next
prev
Bingo sites http://gbetting.co.uk/bingo with sign up bonuses